حرف خ ( خاء ) 363 . خاولنجان 1 اين تكه‌هاى چوب درهم پيچيده و كج به رنگ سرخ مايل به سياه با مزهء سوزان است . [ خاولنجان ] از ادويهء معطر است و آن را همراه با ماميران و ريوند از چين مىآورند . ارجانى : جانشين [ خاولنجان ] پوست درخت قرنفل 2 است . ابن ماسه مىگويد : [ خاولنجان ] همان خسرودارو است . ابن ماسويه : جانشين [ خاولنجان ] يك و نيم برابر وزنش پوست درخت قرنفل ، و اگر نتوان يافت ، نيم برابر وزنش قرنفل است . ( 1 ) . Alpinia officinarum Hance ( سراپيون ، 417 ؛ ميمون ، 398 ) يا A . galanga Willd . ( ابو منصور ، 179 ؛ ابن سينا ، 759 ؛ عيسى ، 11 10 ) . اين نام از خولنگان فارسى است . ( 2 ) . قرفة القرنفل ، نك . شمارهء 820 ، يادداشت 11 . 364 . خانق النّمر 1 - نوعى بيش الدمشقى : اين علفى است كه سگ ، يوزپلنگ ، خوك ، گرگ و شير را مىكشد اگر آن را در خوراكشان بگذاريم . برخىها مىپندارند كه اگر ريشهء اين [ گياه ] را به عقرب نزديك كنيم ، آن را سست و ناتوان مىكند و اگر خربق را به آن نزديك كنيم ، آن‌گاه [ عقرب ] از نو جان مىگيرد . الحاوى : [ خانق النمر ] موجب پوسيدگى و فساد مىشود و اصلا نبايد وارد بدن شود . ابن مندويه : يوزپلنگ را به سرعت مىكشد ؛ فقط در سرزمين هرقله مىرويد و مزهء تلخ و بوى بسيار ناپسند دارد . پولس مىگويد : اقونيطون 2 دو نوع است ، يكى از آنها « يوز خفه‌كن » است كه مانند [ ديگر ] داروهاى كشنده سبب پوسيدگى مىشود ، ديگرى « گرگ خفه‌كن » است و آن مانند [ نوع ] اول است اما فقط گرگ را مىكشد ، هم‌چنان‌كه اولى يوزپلنگ را مىكشد . ( 1 ) . Aconitum lycoctonum L . ؛ عيسى ، 16 4 ؛ بدويان ، 89 . نيز قس . ابن سينا ، 765 . اين نام به عربى به معناى « يوز خفه‌كن » است . ( 2 ) . اقونيطون - يونانى ، تئوفراست ، 524 .